Mondcivitanaj okuloj

Ĉu vi povus diri tiun rason, al kiu mi apartenas?
Per tiu demando, mi rememoras tiun malnovan kanzonon, kantita de la loĝantoj el la vilaĝoj de tiuj montoj, kiuj ĉirkaŭas Ronda-n, mia malgranda urbo. Ĝi estis uzata de la junuloj por amindumi kaj enamigi la knabinojn kaj ĝi diris komence: “La montaron mi trairas ĉiunokte por vidi viajn maŭrajn okulojn, rondanino mia”.
Ĉu maŭraj okuloj?

Kvankam ofte la nekonataj parolas al mi angla-lingve, ĉar ili pensas ke mi estas eksterlanda turistino, kiu venas en Hispanion de iu norda lando.
Iuj anoj el mia patrina familio ŝajnas kaleoj, tamen ili ne estas, ili estas "kastiloj" ("ne-ciganoj")... Kvankam ankaŭ ne ili estas vere kastiloj (loĝantoj el Kastilio), sed andaluzoj. Ĉu vi povus diri tiun rason, kiu estas la andaluzoj? Nu, mi estas andaluza.
Al mia patra avo oni nomis dum la Hispana Enlanda Milito per "la germano", ĉar li estis tre alta kaj blonda...
La avo de mia patrino estis ruĝhara kaj liaj okuloj estis verdaj kaj helaj. Do, "Li ŝajnas irlandano" oni diris.
"Via haŭto estas blanka kiel la lakto kaj via hararo estas nigra kiel la karbo", la najbarinoj diris al mia fratino, "Vi ŝajnas kordova!".
"Ho, kia bela vi estas!", ili diris al mia frato, "Vi ŝajnas maŭra!".
"Kia ŝajnas mi?", mi demandis.
"Ĉu vi?", pripensis ili, "Vi ŝajnas angla!".
"Ĉu? Kordova, maŭra, angla, kalea, germana, irlanda... Kiu estas la raso de mia familio?"
"Vi estas andaluzaj, do hispanaj..."
"Mi ne demandas pri la nacio, sed pri la raso..."
"Scivolema, ĉu? Do, demandu al via patrino!".
Kion respondis al mi mia patrino? La jenon: "Mi ne scias... Ĉu tio gravas?".
Ho, mia patrino! Kia saĝa!
Do, mi ne scias mian rason, ĉar mi apartenas al ĉiuj rasoj. Ja mi estas andaluza... kaj mia rigardo estas mondcivitana.

Papilioj, papilioj

Musklakante ĉi tien, vi povos viziti
la kolektadon de e-poemoj pri papilioj de la esperantisto Cezar.

© Fernando González Bernáldez

Se vi, kiel mi mem, ŝatas la papiliojn,
verŝajne tiu retpaĝo multe plaĉos vin.

La ĝardeno de la princino

Ŝia koro estis sekreta ĝardeno kun tre alta ĉirkaŭmuro...

William Goldman
"La fianĉita princino"

"El jardín del autor" de José Benlliure Gil (1855-1937)

Kiseto

Jes, ĝi ne estas bona fotaĵo, mi samopinias... Sed sur ĝi vi povas vidi, pli-malpli, kiam mia patrino kaj mi kisetis nin. Mi amegas mian belan panjon!

Floro kaj papilio...

Tiu strato havas domon kaj ĝardenon,
kie loĝas la plej bonodora flor'.
Tiu flor' en mian koron metis ĉenon,
kaj ne plu mi sukcesos flugi for.

Kvankam vi bone flugas, papilio,
mi ne lasos, ke vi reflugu for,
ĉar mi vidis vin kaj amis vin pro tio,
ke vi estas por mi fluganta flor'.

Fonto: KD Rapida Vojo - al Legado kaj Kanto.
Kantistoj: Joel de Castro kaj Franca Fenati.
Teksto: Sylla Chaves.

La biblioteko

Sur tiu fotaĵo vi povas vidi la Domon de la Kulturo, kie troviĝas la ununura publika biblioteko de Ronda ĉe malgranda ĉambro de la unua etaĝo. Tie estas la loko, kien mi iras ĉiutage por studi.

Lerni kaj instrui

Kiam naskiĝas, neniu scias kanti... krom la najtingaloj.

Do, lernu kaj instruu!

Ostoj de sanktulo

Laŭ la katolika kalendaro, la unua de novembro de ĉiu jaro estas la Tago de Ĉiuj Gesanktuloj. Dum tiu tago la gehispanoj vizitas la tombojn de siaj amataj personoj por preĝi. Fakte dum la tuta monato de oktobro, la tombejoj plenigas je homoj, kiuj la tombojn purigas kaj garnas per multkoloraj floroj.

Tombejo

Antaŭe ĉe la hispanaj monaĥejoj tre bongusta dolĉaĵo estis farata de la monaĥinoj por festi la Tagon de Ĉiuj Gesanktuloj.
Tiu manĝaĵo nomiĝis “osteto de sanktulo” ("huesito de santo" hispan-lingve) kaj ankoraŭ ĝi nomiĝas tielmaniere, kvamkam nuntempe ni povas aĉeti ilin ĉiujare ĉe kukejo ajn kiam la unua de novembro proksimiĝas.
Ĝi estas mola tubo el marcipano farĉita per kremaĵo tradicie, kvankam ankaŭ ekzistas “ostoj”, kies farĉo estas ĉokolado. La marcipano estas dolĉa pasto el migdaloj kaj sukero.
Manĝi tiun dolĉaĵon simbolas ke la vivantoj ne timas la mortintojn kaj eĉ ni nutriĝas per ili metafore.

"Huesos de santo",
tradicia dolĉaĵo en Hispanio dum la oktobra monato

Sed bonvole, dum la unua de novembro, ne forgesu lasi sur la fenestroj de via domo tiujn kandelojn, kiujn vi devos ekflamigi por ĉiuj tiuj personoj, kiuj vi amis, kaj forlasis la mondon de la vivantoj.
Ĉar kiam la noktaj ombroj falas sur la stratoj kaj la sonoriloj de la silentaj preĝejoj anoncas la dek duan horon, la Tago de Ĉiuj Gesanktuloj finiĝos kaj komencos la Nokto de la Fidelaj Mortintoj. Tiam la bedaŭrindaj animoj de tiuj mortintoj, kiuj ne atingis la Pordon de la Ĉielo kaj kiuj atendas ĉe la Purgatorio la dian pardonon pri siaj teraj pekoj, forlasis la tombejon kaj serĉis siajn hejmojn, kie la kandeloj devas brili hele tutnokte por lumigi ilian revenan vojon. Ĉar Dio permesas al ili reveni dum unu nura nokto ĉiujare por rememorigi ĉiujn siajn familianojn ke preĝu por la savo de siaj animoj.
Kaj se dum la Nokto de la Mortintoj la flamo de unu el la kandeloj estingus, multe ĝoju, ĉar tio signifus ke unu el la animoj de la Purgatorio trairis la Ĉielan Pordon.

Kiel mi estas?

Ne ekzistas sur la mondo, ne, iu pli rompebla ol mi...

Ne ekzistas sur la mondo, ne, iu pli kuraĝa ol mi...

La roza banto

-Junulo, ĉu vi povus diri al mi kial vi ridas? Ĉu la kialon estas tiu roza banto, kiun mi portas sur mia ĉemizo?
-Pardono, sinjoro, mi ne volus ofendi vin, sed mi opinias ke ĝi estus pli propra ol virinoj, ĉu ne?
-Ĉu vi kredas tion? Tiam, bonvole, permesu min rakonti al vi pri io.
-Akorde.
-Ĉi tiu roza banteto estas la simbolo kontraŭ la mamkancero, tial rememorigi min ĉiutage la du mamojn de mia patrino. Kiam mi estis bebo, ili nutris min per sia dolĉa lakto kaj, kiam mi estis infano, mi povis plori sur ili. Kiom da noktoj mi dormis sur ilia varmo!
-Ĉu via patrino mortis pro mamkancero?
-Tute ne! Tiu estas la kialo por ke mi porti la banton, ĉar ĝi rememorigas al mi ke mi devas danki al Dio pro la sano de miaj patrinaj mamoj.
-Ho!
-Kaj rememorigas min pri mia kara edzino...
-Do, ĉu via edzino mortis pro mamkancero?
-Ne, ŝi bonsanas. Tial mi dankas ĉiutage kaj portas tiun banton, ĉar per siaj mamoj ŝi povis nutri nian filinon antaŭ dudek du jaroj.
-Kaj mi supozas ke vi ankaŭ dankas pro la sano de via filino.
-Ne. Bedaŭrinde mi jam ne povas danki pro ŝi, ĉar ŝi mortis pro mamkancero antaŭ kelkaj monatoj. Kiam ŝi trovis strangan ion sur ŝia mamo, ŝi pensis ke ŝi estis tro juna por suferi pri kancero, do ŝi ne vizitis doktoron...
-Mi bedaŭras!
-Mi rakontas tion al vi por peti vin ke prizorgu tiujn virinojn, kiujn vi amas. Bonvole parolu pri tio al via patrino, viaj fratinoj, via amatino kaj viaj geamikoj... Ne forgesu.
-Sinjoro, ĉu vi povus doni al mi rozan banton por mia ĉemizo?

-19ª de oktobro-

Monda Tago de la Mamkancero

Ĉi tiuj botoj estis farataj por paŝi...

Finfine la aŭtuno alvenis ankaŭ en Andaluzion kaj ĝi alportis la benatan pluvon kaj iom da malvarmo. Do ni devas malplenigi la ŝrankojn de ĉiu dormoĉambro por ŝanĝi la somerajn vestaĵojn al la vintraj, kiuj estas gardataj sub la litoj...
Kaj ankaŭ kompreneble ni devas serĉi la malnovajn ŝuojn. Sed mi ĉi-jare trovis problemon kiam la unuaj gutoj el pluvo falis sur la stratoj kaj sur mia hararo pasint-semajne. Ĝi estas la jena: ĉi-aŭtuno mi ne havas vintrajn ŝuojn! Mi kulpas, jes...
Pasint-jare mi havis paron, kiun mi aĉetis antaŭ kvar aŭ kvin jaroj, sed dum mi pentris mian lastan pentraĵon, mi malpurigis ilin per farbo kaj mia patrino tuj diris min: “Vi ne uzos tiajn ŝuojn plufoje”.
Nu, mi havis alian paron, kiun mi aĉetis kiam mi aĝis 15-jarojn por festi la Novan Jaron. Ili estas iom rompitaj, kvankam mi ankoraŭ povas uzi ilin... Sed mia patrino denove diris min: “Mi ne volas ke vi uzu tiajn malbelajn ŝuojn!”. Ĉi-foje mi respondis: “Mi ne havas alian paron, panjo!”.
Do, mi havas du parojn da vintraj botoj, sed mi ne havas ŝuojn por paŝi sub la pluvo de aŭtuno nek sur la vintra neĝo.
Ĉu vi antaŭe aŭskultis tiun esprimon, kiu diras “ĝoji kiel infano kun novaj ŝuoj”?

Nu, mi volas miajn novajn ŝuojn!

These boots are made for walkin’...

"Ĉi tiuj botoj estis farataj por paŝi" (Nancy Sinatra, 1966)

La tempo...

La tempo estas la mova bildo pri la senmova eterneco...

© Michael Jastremski

El tiempo es la imagen móvil de la eternidad inmóvil...

Ni vidis nin antaŭe

-Rigardu tiun helan stelon sur la ĉielo. Mi povis vidi ĝin ĉiunokte elde mia dormoĉambra fenestro.
-Ankaŭ mi elde mia fenestro.
-Tiam, se dum momento niaj rigardoj ĉesis siajn vagadojn sur la ĉielaj stelaroj kaj trovis la saman kaj solan stelon... Tiumaniere ni jam rigardis unu la alian sur la okuloj antaŭ ke ni ekkonu nin.

Ĉu vi ne volas danci?

Ho, rigardu internen de la sekreta ĝardeno!
Multaj geamikoj vizitis ĝin kaj kelkaj el ili ankoraŭ restas inter la malnovaj arboj, aŭskultante la gajajn birdkantojn kaj la fluantan akvon sur la ŝtona fonto, sub la hela lumo el la suno de la haveno...
Do, mi volus danci...

Bildo por la espero

Bildo trovita sur la plurlingva retpaĝaro de “Helpante helpi”,
kiun vi povas viziti musklakante sur la jena ligilo.

La ĉi-supra fotaĵo montras sendokumentan enmigrinton, kiu elvenis el iu lando trans Saharo. Li kuŝas sur la sablo el la plaĝo de Tarifo, Kadizo, suda provinco de Hispanio, post longa kaj danĝera vojaĝo tra la maro. Verŝajne li serĉis tiun eŭropan paradizon, pri kiu parolas la amaskomunikiloj.
Sed antaŭ liaj piedoj sen ŝuoj povas tuŝi la malvarma sablo de la plaĝo nokte, la hispana polico arestas lian grupon de malesperantaj enmigrintoj. Same kiel siaj gekunuloj, li multe malvarmas kiam estas kondukata al tero...
Kaj, dum momento, unu el la policistoj forgesas sian uniformon, la antaŭjuĝojn , la rasojn, la strangan nocion pri sendokumentuloj, la mafion, la leĝojn pri enmigrado... Dum momento, la dokumentoj ne gravas... Kaj la juna policisto brakumas la enmigrinton por doni lin iom da varmo per sia propa korpo...
La espero ekzistas ankoraŭ...

Strangaj ideoj pri aliaj popoloj

La jenaj dialogoj estas tute realaj.
Mi mem iufoje aŭskultis aŭ eĉ travivis ilin.

Inter hispano kaj magreba enmigrinto:
-Do vi estas islamano...
-Ne, mi nur estas araba.
-Estas same!

Inter rumana enmigrinto kaj hispano:
-Mi devenas el Rumanio.
-Kaj, ĉu vi iufoje vidis vampiron?

Inter du hispanoj:
-Pasint-semajne mi vojaĝis en Marokon.
-Ĉu jes? Kaj, ĉu ili havas domojn?

Inter du hispaninoj:
-Kia longa sekeco! Vi jam scias pri kiu kulpas, ĉu ne?
-Ĉu la homoj?
-Ne! La usonanoj!
-Kial?
-Kiuj ĵetas raketojn en la spacon?

Inter andaluzino (suda hispanino) kaj katalunino (norda hispanino):
-Mi studas en la universitato.
-Ĉu vi ne estas andaluzino?
-Jes...
-Sed... la andaluzaj virinoj ne studas, ĉar ili ne laboras fore de sia hejmo...

Demandante al usonano:
-Ĉu vi scias iom pri Hispanio?
-Jes, ĝi estas sudamerika respubliko.

Inter du hispanoj:
-Mi ne estas katolika.
-Tio ne eblas! Vi estas andaluza!

Inter du hispanoj:
-Dum mia restado en Maroko, mi vizitis multajn vilaĝojn.
-Ĉu vi rajdis kamelon?
-Ne! Mi vojaĝis per buso.
-Ho, ĉu ili havas veturilojn?

Inter du usonanoj:
-La plej sekvata religio en Hispanio estas do la katolikismo.
-Kvankam ĝi devus esti la islamo, ĉu vere?
-Tute ne. Hispanio estas kristana nacio.
-Ĉu? Sed tiu popolo, kiu loĝas en la sudo de la lando, estas araba!

Inter du hispaninoj:
-Pasint-nokte en la festivalo, mi vidis la rumanajn enmigrintojn. Ili multe ĝojis kaj dancis.
-Kompreneble. Verŝajne en Rumanio ne ekzistas festivaloj.

Inter du hispanoj (suda kaj norda):
-En Andaluzio, la politikoj estas hispanoj, kiuj devenas el la nordo de la lando, ĉar la andaluza popolo ne havas la sufiĉan kapablon por instrui sin pri politiko.
-Vi neniam antaŭe aŭskultis pri Blas Infante, ĉu?

Inter du hispaninoj:
-Hieraŭ min telefonis mia maroka amiko per korespondado.
-Kiel?
-Hmm... Per telefono do.
-Ĉu li havas telefonon?
-Kompreneble!
-Sed la marokaj familioj ne havas telefonon ĉe siaj hejmoj.

Inter eksterlandano kaj andaluzino:
-Dancu la tradician dancon el via regiono.
-Mi ne scias danci ĝin...
-Kial? Vi estas andaluza!

Ili diras...

Ili diras ke mi parolas malmulte, animo,

tiuj, kiuj ne povas aŭskulti niajn longajn konversaciojn...

© Bruno Magalhaes

Pri la ĝardeno...

“La sekreta ĝardeno” (“The secret garden” origin-lingve) estas la nomo de infana romano verkita je 1909 de Frances Hogdson Burnett (1849-1924), angla skribisto, kiu elmigris al Usono je 1865.
Mi devas konfesi ke mi ne legis ĝin, ĉar mi neniam trovis hispanlingvan ekzemplero. Sed mi konas la rakonton pere de infana televidserio, kiun mi spektis iufoje dum mia infaneco.

Ĝi temas pri infanino, Mary Lennoix, kiu forlasas sian hejmon en Barato por transloĝiĝi en Anglion post la morto de siaj gepatroj. Tie, en Jorkŝiro, ŝi devas loĝi ĉe la granda domo de Lord Craver, ŝia onklo, kie ŝi ekkonos ŝian kuzon, Colin, kaj al Dickson, la frato de servistino. La tri geinfanoj amikiĝos kaj iam eltrovos magian lokon, laŭ ilia infanaj mensoj, ekstere de la malvarma domo: sekreta ĝardeno, kie la malĝojeco ne povas trovi ilin...

Bildo de Koldo Badillo

Tiu ĉi blogo estis kreata por elmeti priopiniajn kaj personajn skribaĵojn. Se iu leganto volas legi tradukojn al la esperant-lingvo pri citaĵoj, poezio kaj kanzonaj tekstoj (precipe el Hispanio aŭ el hispanlingvaj landoj), kiujn mi mem malgracie sed laboreme verkis, tiu estos bonvenigata ĉe mia haveno en Esperantio. Ĝi restos malfermata por tiu, kiu volas viziti min tie.